Kleine bouwstenen, grote impact

Elke bouwsteen die wordt toegepast, is natuurlijk een stap in de goede richting 

Mooie kans
Het initiatief ontstond niet vanuit een verplichting, maar vanuit de eigen intrinsieke motivatie van een aantal collega’s. Daarnaast signaleerden zij een groeiende behoefte in de markt. Steeds meer opdrachtgevers zoeken naar oplossingen die helpen om met de gevolgen van klimaatverandering om te gaan. En ook de natuur wordt steeds vaker vanaf het begin meegenomen in het ontwerp en de uitvoering van projecten. ‘Wij zagen het als een mooie kans om hierop in te spelen’, vertelt adviseur duurzaamheid bij KWS Mark van Iersel. ‘De kennis hadden we al in huis, maar die was nog te veel verspreid over verschillende mensen en projecten.’ 

Wat is klimaatadaptief bouwen?

Wat is natuurinclusief bouwen?

Online catalogus 
De initiatiefnemers zijn trots op wat ze samen al hebben bereikt. Toch vinden ze allemaal dat ze pas aan het begin staan van de ontwikkeling. ‘De lijst met NIKA-bouwstenen is een levend document’, zegt Mark. Nieuwe ontwikkelingen, ervaringen en producten voegen we natuurlijk toe.’ Ook werken de collega’s achter de schermen al enige tijd hard aan een online catalogus. Suzan: ‘Daarop worden de bouwstenen gebundeld en toegankelijk gemaakt voor iedereen binnen VolkerWessels Infra. We zitten inmiddels in de afrondende fase.’ Daarnaast hoopt Suzan de bouwstenen in de toekomst nog beter te onderbouwen met relevante data. ‘Het zou mooi zijn wanneer we op GIS-kaarten kunnen laten zien welke bouwstenen we waar toepassen en wat de waarde precies is. De data wordt steeds rijker en de bouwstenen beter toepasbaar.’  

En dat is misschien wel de kracht van de NIKA-bouwstenen. Het is niet één grote innovatie die alles verandert, maar tientallen kleine oplossingen die samen een steeds grotere impact maken. Voor projecten, voor opdrachtgevers én voor de leefomgeving van morgen. 

In de goede richting 
Michelle sluit zich aan bij Janne en legt uit: ‘De grootste impact ontstaat wanneer natuurinclusieve en klimaatadaptieve maatregelen al vroeg in het project worden meegenomen.’ De bouwstenen zijn bewust laagdrempelig toepasbaar, maar hun meerwaarde wordt het grootst als ze vanaf de planfase worden geïntegreerd in een integraal ontwerp. Met een kansenanalyse wordt vooraf bepaald welke maatregelen aansluiten op de biodiversiteitsopgaven en klimaatuitdagingen van de omgeving. Toch benadrukt Michelle: ‘Tegelijkertijd geldt natuurlijk dat elke bouwsteen die wordt toegepast een stap is in de goede richting.’ 

Bewustwording
Dankzij de NIKA-bouwstenen wordt duurzaamheid geen losse wens meer, maar een vanzelfsprekend onderdeel van een project. Collega’s komen zelf met ideeën en begrijpen ook beter waarom bepaalde klimaatadaptieve en natuurinclusieve maatregelen binnen projecten worden getroffen. Mark: ‘Als collega's zelf weten welke mogelijkheden er zijn, kunnen ze daar ook veel makkelijker het gesprek over voeren met opdrachtgevers.’ En dat is precies waar Janne op hoopt. ‘We maken duurzaamheid niet ingewikkelder dan nodig. Daarmee hopen we uiteindelijk eerder aan tafel te komen bij opdrachtgevers om te praten over de mogelijkheden. Niet vanuit beperkingen, maar juist vanuit kansen.’ 

Slimme verzameling
Juist de laagdrempeligheid maakt de bouwstenen zo krachtig, vindt Janne. ‘We hebben niet geprobeerd om iets nieuws uit te vinden. De oplossingen bestonden vaak al.’ Aan de basis van de eerste ecologische bouwstenen stond adviseur ecologie Michelle van der Vegt. Samen met een collega verzamelde zij maatregelen die biodiversiteit versterken en vertaalde deze naar praktische oplossingen voor projecten. Die eerste bouwstenen vormden uiteindelijk het vertrekpunt voor de bredere NIKA-catalogus, waarin natuurinclusieve en klimaatadaptieve oplossingen samenkomen. Suzan: ‘Samen hebben we ze verzameld, gestructureerd en toegankelijk gemaakt. Daarmee maak je het voor collega's veel makkelijker om direct in te spelen op kansen in een project.’ 

Geen handboek maar hulpmiddel
Suzan Vandongen kwam anderhalf jaar geleden als stagiair binnen bij KWS in Meppel. Vanuit haar masteropleiding aan de Wageningen Universiteit deed ze onderzoek naar natuurinclusief en klimaatadaptief bouwen. Ze beaamt het verhaal van Mark. ‘Er waren al genoeg mooie oplossingen binnen KWS, alleen moest je wel nét weten bij wie je moest zijn. Daardoor kostte het soms onnodig veel tijd om de juiste kennis of voorbeelden te vinden.’ Dat moest anders. Samen met haar stagebegeleider en EMVI-schrijver Janne Polman ontstond het idee om alle beschikbare kennis overzichtelijk bij elkaar te brengen. Niet als een handboek vol theorie, maar juist als een praktisch hulpmiddel waar collega's direct mee aan de slag kunnen. 

Eenvoudig en effectief
‘Eigenlijk zijn het puzzelstukjes’, schetst Janne. ‘Elk project kent zijn eigen uitdagingen. Hitte, wateroverlast, biodiversiteit... De bouwstenen helpen je om snel te zien welke oplossingen daarbij passen.’ En dat zijn geen ingewikkelde innovaties of kostbare maatregelen. Die perceptie willen de collega’s ook graag doorbreken. ‘Mensen verwachten vaak iets groots’, ervaart Mark. ‘Terwijl het juist om relatief eenvoudige maatregelen gaat die je gemakkelijk kunt meenemen in een project.’ Suzan knikt instemmend. ‘Een boom op de juiste plek kan de temperatuur al flink verlagen. Een kleine aanpassing in een kolk kan ervoor zorgen dat kikkers en padden niet verdrinken. Dat zijn geen spectaculaire ingrepen, maar ze hebben wel degelijk effect.’ 

Hitte, droogte, wateroverlast en verlies aan biodiversiteit. De gevolgen van klimaatverandering worden steeds duidelijker en vragen om een andere manier van ontwerpen en bouwen. Opdrachtgevers verwachten duurzame oplossingen, wet- en regelgeving ontwikkelt zich razendsnel en de uitdagingen worden steeds complexer. Toch vragen grote vraagstukken niet altijd om grootse ingrepen. De beste oplossingen beginnen meestal juist als een klein puzzelstukje. Bij KWS groeiden die puzzelstukjes uit tot de NIKA-bouwstenen: een praktische verzameling oplossingen voor NatuurInclusief en KlimaatAdaptief bouwen. 

Een paddentrapje in een straatkolk. Een wadi die regenwater opvangt. De juiste boom die voor schaduw zorgt op een warme zomerdag. Het zijn de kleine ingrepen die steeds vaker het verschil maken. Niet alleen voor planten en dieren, maar ook voor de leefbaarheid van onze omgeving. KWS bundelde al deze oplossingen onder de naam NIKA-bouwstenen. Geen fysieke bouwstenen, maar een groeiende verzameling slimme, direct toepasbare maatregelen voor natuurinclusief en klimaatadaptief bouwen. Een praktische catalogus helpt projectteams en opdrachtgevers om ‘groen en blauw’ steeds vaker mee te nemen in onze ‘grijze’ sector. 

Suzan Vandongen: Svandongen@kws.nl

Mark van Iersel: mvaniersel@kws.nl

Hitte, droogte, wateroverlast en verlies aan biodiversiteit. De gevolgen van klimaatverandering worden steeds duidelijker en vragen om een andere manier van ontwerpen en bouwen. Opdrachtgevers verwachten duurzame oplossingen, wet- en regelgeving ontwikkelt zich razendsnel en de uitdagingen worden steeds complexer. Toch vragen grote vraagstukken niet altijd om grootse ingrepen. De beste oplossingen beginnen meestal juist als een klein puzzelstukje. Bij KWS groeiden die puzzelstukjes uit tot de NIKA-bouwstenen: een praktische verzameling oplossingen voor NatuurInclusief en KlimaatAdaptief bouwen. 

Een paddentrapje in een straatkolk. Een wadi die regenwater opvangt. De juiste boom die voor schaduw zorgt op een warme zomerdag. Het zijn de kleine ingrepen die steeds vaker het verschil maken. Niet alleen voor planten en dieren, maar ook voor de leefbaarheid van onze omgeving. KWS bundelde al deze oplossingen onder de naam NIKA-bouwstenen. Geen fysieke bouwstenen, maar een groeiende verzameling slimme, direct toepasbare maatregelen voor natuurinclusief en klimaatadaptief bouwen. Een praktische catalogus helpt projectteams en opdrachtgevers om ‘groen en blauw’ steeds vaker mee te nemen in onze ‘grijze’ sector. 

Kleine bouwstenen, grote impact

Natuurinclusief bouwen betekent dat je natuur vanaf het begin meeneemt in het ontwerp en de uitvoering van een project. Niet door alleen schade te voorkomen, maar juist door de leefomgeving voor planten en dieren te versterken. Denk aan bloemrijke bermen, nestvoorzieningen voor vogels en vleermuizen, of eenvoudige maatregelen zoals een paddentrapje in een straatkolk. Zo ontstaat infrastructuur die niet alleen functioneel is, maar ook bijdraagt aan een gezonde en biodiverse leefomgeving.

Eenvoudig en effectief
‘Eigenlijk zijn het puzzelstukjes’, schetst Janne. ‘Elk project kent zijn eigen uitdagingen. Hitte, wateroverlast, biodiversiteit... De bouwstenen helpen je om snel te zien welke oplossingen daarbij passen.’ En dat zijn geen ingewikkelde innovaties of kostbare maatregelen. Die perceptie willen de collega’s ook graag doorbreken. ‘Mensen verwachten vaak iets groots’, ervaart Mark. ‘Terwijl het juist om relatief eenvoudige maatregelen gaat die je gemakkelijk kunt meenemen in een project.’ Suzan knikt instemmend. ‘Een boom op de juiste plek kan de temperatuur al flink verlagen. Een kleine aanpassing in een kolk kan ervoor zorgen dat kikkers en padden niet verdrinken. Dat zijn geen spectaculaire ingrepen, maar ze hebben wel degelijk effect.’ 

Geen handboek maar hulpmiddel
Suzan Vandongen kwam anderhalf jaar geleden als stagiair binnen bij KWS in Meppel. Vanuit haar masteropleiding aan de Wageningen Universiteit deed ze onderzoek naar natuurinclusief en klimaatadaptief bouwen. Ze beaamt het verhaal van Mark. ‘Er waren al genoeg mooie oplossingen binnen KWS, alleen moest je wel nét weten bij wie je moest zijn. Daardoor kostte het soms onnodig veel tijd om de juiste kennis of voorbeelden te vinden.’ Dat moest anders. Samen met haar stagebegeleider en EMVI-schrijver Janne Polman ontstond het idee om alle beschikbare kennis overzichtelijk bij elkaar te brengen. Niet als een handboek vol theorie, maar juist als een praktisch hulpmiddel waar collega's direct mee aan de slag kunnen. 

Mooie kans
Het initiatief ontstond niet vanuit een verplichting, maar vanuit de eigen intrinsieke motivatie van een aantal collega’s. Daarnaast signaleerden zij een groeiende behoefte in de markt. Steeds meer opdrachtgevers zoeken naar oplossingen die helpen om met de gevolgen van klimaatverandering om te gaan. En ook de natuur wordt steeds vaker vanaf het begin meegenomen in het ontwerp en de uitvoering van projecten. ‘Wij zagen het als een mooie kans om hierop in te spelen’, vertelt adviseur duurzaamheid bij KWS Mark van Iersel. ‘De kennis hadden we al in huis, maar die was nog te veel verspreid over verschillende mensen en projecten.’ 

Extremere regenbuien, langere periodes van droogte en hogere temperaturen vragen om een andere manier van ontwerpen en bouwen. Klimaatadaptief bouwen betekent dat je projecten hierop voorbereidt. Bijvoorbeeld door regenwater langer vast te houden, water te laten infiltreren in de bodem of meer schaduw en verkoeling te creëren. Zo blijft de openbare ruimte ook in de toekomst veilig, comfortabel en toekomstbestendig.

In de goede richting 
Michelle sluit zich aan bij Janne en legt uit: ‘De grootste impact ontstaat wanneer natuurinclusieve en klimaatadaptieve maatregelen al vroeg in het project worden meegenomen.’ De bouwstenen zijn bewust laagdrempelig toepasbaar, maar hun meerwaarde wordt het grootst als ze vanaf de planfase worden geïntegreerd in een integraal ontwerp. Met een kansenanalyse wordt vooraf bepaald welke maatregelen aansluiten op de biodiversiteitsopgaven en klimaatuitdagingen van de omgeving. Toch benadrukt Michelle: ‘Tegelijkertijd geldt natuurlijk dat elke bouwsteen die wordt toegepast een stap is in de goede richting.’ 

Bewustwording
Dankzij de NIKA-bouwstenen wordt duurzaamheid geen losse wens meer, maar een vanzelfsprekend onderdeel van een project. Collega’s komen zelf met ideeën en begrijpen ook beter waarom bepaalde klimaatadaptieve en natuurinclusieve maatregelen binnen projecten worden getroffen. Mark: ‘Als collega's zelf weten welke mogelijkheden er zijn, kunnen ze daar ook veel makkelijker het gesprek over voeren met opdrachtgevers.’ En dat is precies waar Janne op hoopt. ‘We maken duurzaamheid niet ingewikkelder dan nodig. Daarmee hopen we uiteindelijk eerder aan tafel te komen bij opdrachtgevers om te praten over de mogelijkheden. Niet vanuit beperkingen, maar juist vanuit kansen.’ 

Slimme verzameling
Juist de laagdrempeligheid maakt de bouwstenen zo krachtig, vindt Janne. ‘We hebben niet geprobeerd om iets nieuws uit te vinden. De oplossingen bestonden vaak al.’ Aan de basis van de eerste ecologische bouwstenen stond adviseur ecologie Michelle van der Vegt. Samen met een collega verzamelde zij maatregelen die biodiversiteit versterken en vertaalde deze naar praktische oplossingen voor projecten. Die eerste bouwstenen vormden uiteindelijk het vertrekpunt voor de bredere NIKA-catalogus, waarin natuurinclusieve en klimaatadaptieve oplossingen samenkomen. Suzan: ‘Samen hebben we ze verzameld, gestructureerd en toegankelijk gemaakt. Daarmee maak je het voor collega's veel makkelijker om direct in te spelen op kansen in een project.’ 

Online catalogus 
De initiatiefnemers zijn trots op wat ze samen al hebben bereikt. Toch vinden ze allemaal dat ze pas aan het begin staan van de ontwikkeling. ‘De lijst met NIKA-bouwstenen is een levend document’, zegt Mark. Nieuwe ontwikkelingen, ervaringen en producten voegen we natuurlijk toe.’ Ook werken de collega’s achter de schermen al enige tijd hard aan een online catalogus. Suzan: ‘Daarop worden de bouwstenen gebundeld en toegankelijk gemaakt voor iedereen binnen VolkerWessels Infra. We zitten inmiddels in de afrondende fase.’ Daarnaast hoopt Suzan de bouwstenen in de toekomst nog beter te onderbouwen met relevante data. ‘Het zou mooi zijn wanneer we op GIS-kaarten kunnen laten zien welke bouwstenen we waar toepassen en wat de waarde precies is. De data wordt steeds rijker en de bouwstenen beter toepasbaar.’  

En dat is misschien wel de kracht van de NIKA-bouwstenen. Het is niet één grote innovatie die alles verandert, maar tientallen kleine oplossingen die samen een steeds grotere impact maken. Voor projecten, voor opdrachtgevers én voor de leefomgeving van morgen.